HOT NEWS
: คลีนิคนิรนามงดตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STDs) ในวันที่ 15,20,25-29 ธันวาคม 2560

Princess PrEP ช่วยได้ ไม่ติดเอดส์

      เป็นคำขวัญของงานวันเอดส์โลกปีนี้  (1 ธันวาคม) ที่สภากาชาดไทยกับกระทรวงสาธารณสุขจะร่วมกันจัดขึ้นที่จามจุรีสแควร์  หลายคนอาจสงสัยว่าคำขวัญนี้สื่อความหมายอะไร

          ประเทศไทยมีความมุ่งมั่นที่จะยุติปัญหาเอดส์ ภายในปี 2573 หรือในอีก 13 ปีข้างหน้า โดยคิดว่าการตรวจผู้ติดเชื้อได้เร็ว และรีบนำผู้ติดเชื้อเข้าสู่การรักษาได้เร็ว จะสามารถยุติปัญหาเอดส์ได้ เนื่องจากหลังผู้ติดเชื้อได้รับยาต้านไวรัสเอดส์เกิน 6 เดือนขึ้นไป ก็จะมีปริมาณเชื้อในร่างกายน้อยมาก (หรือที่เรียกว่า ตรวจไม่เจอ) จนไม่สามารถที่จะส่งต่อหรือแพร่เชื้อให้กับคนอื่นได้ หรือที่เราเรียกกันว่า “ไม่เจอเท่ากับไม่แพร่” (Undetectable = Untransmissable,  U = U) เมื่อคนที่ติดเชื้อไม่สามารถแพร่เชื้อได้ ก็จะไม่มีผู้ติดเชื้อรายใหม่  ดังนั้น การ “ตรวจเร็ว-รักษาเร็ว” (Test and Treat) ก็น่าจะทำให้การระบาดของเอดส์ยุติลงได้

          จากประสบการณ์ทั่วโลก พบตรงกันว่าการตรวจเร็ว-รักษาเร็ว อย่างเดียว ไม่สามารถยุติเอดส์ได้ เพราะคนที่ตรวจไม่เจอ ถ้ายังมีพฤติกรรมเสี่ยงอยู่ แม้จะมีความรู้ในการป้องกันและมีอุปกรณ์ในการป้องกัน (ถุงยาง สารหล่อลื่น เข็มฉีดยาที่สะอาด, ฯลฯ) ก็ยังมีโอกาสติดเชื้อขึ้นมาใหม่สูงในระหว่างที่รอตรวจครั้งถัดไป

          ด้วยความรู้เรื่องเพร็พ  (PrEP = Pre-Exposure Prophylaxis) ซึ่งเป็นการให้ยาต้านไวรัสฯ ล่วงหน้ากับคนที่มีพฤติกรรมเสี่ยงก่อนที่เขาจะไปสัมผัสกับเชื้อ พบว่าสามารถช่วยป้องกันการติดเชื้อได้ไม่ว่าเป็นกลุ่มประชากรใด  โดยถ้ากินยาต่อเนื่อง  อาจป้องกันได้เกือบ 100% จากการที่ยาไปสะสมอยู่ในร่างกายส่วนที่เป็นทางเข้าของเชื้อเอชไอวี  เมื่อเชื้อเข้ามาก็จะถูกยาทำลายไป จึงไม่ติดเชื้อ หลายประเทศทั่วโลก จึงเอาเพร็พเข้ามาใช้ร่วมกับยุทธศาสตร์ตรวจเร็ว – รักษาเร็ว  พบว่าไม่ถึงปี อัตราการติดเชื้อรายใหม่ลดลงอย่างน่าอัศจรรย์

          ประเทศไทยมีการแนะนำการใช้ยาเพร็พตั้งแต่ปี 2557 แต่ยังไม่ได้อยู่ในชุดสิทธิประโยชน์การรักษา ผู้ต้องการใช้จะต้องออกเงินเอง  ซึ่งค่ายาตกเดือนละ 500-600 บาท  แม้ราคาจะไม่สูงนัก  แต่ก็อาจมีปัญหากับคนบางกลุ่ม เช่น วัยรุ่น ที่ยังไม่มีงานทำ  พระเจ้าวรวงศ์เธอ   พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ จึงมีพระอนุญาตให้ใช้กองทุนพระวรราชาทินัดดามาตุเพื่อช่วยลดการติดเอดส์จากแม่สู่ลูก มาใช้ในการให้ยาเพร็พ เพื่อป้องกันเอดส์ในกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย และสาวประเภทสองที่เข้ามาขอรับบริการที่ศูนย์สุขภาพชุมชน 7 แห่ง ใน 4 จังหวัดของประเทศไทย ซึ่งถือว่าเป็นประชากรกลุ่มเสี่ยงที่ด้อยโอกาส  ปรากฏว่าจากการดำเนินงานมาในช่วงเกือบ 2 ปี มีผู้ได้รับยาเพร็พจากโครงการ “เพร็พ พระองค์โสมฯ”  หรือ  “Princess PrEP” แล้ว 1,500 คน คิดเป็น หนึ่งในสามของผู้ใช้เพร็พทั่วประเทศ  จากการติดตามผู้ที่ใช้เพร็พ อย่างสม่ำเสมอในโครงการ  พบมีผู้ติดเชื้อใหม่ขึ้นมาเพียง 1 ราย ซึ่งแสดงว่าได้ผลสูงมาก เพราะคนกลุ่มนี้ จะติดเชื้อใหม่ขึ้นมาปีละ 5-6% หรือพูดอีกนัยหนึ่ง ถ้าไม่ได้เพร็พ 1,500 คนนี้จะติดเชื้อขึ้นมาปีละ 75-90 คน

          เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ  ในวโรกาสที่ทรงเจริญพระชันษาครบ 5 รอบในปีนี้  ในฐานะที่พระองค์ท่านทรงอนุมัติให้ใช้กองทุนพระวรราชาทินัดดามาตุเพื่อช่วยลดการติดเอดส์จากแม่สู่ลูก สภากาชาดไทย มาใช้ในการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีในกลุ่มเสี่ยง โดยการให้ยาเพร็พ ซึ่งดำเนินการมาตั้งแต่ 1 มกราคม 2559 คณะผู้จัดงานจึงเห็นพ้องให้ใช้คำขวัญของวันเอดส์โลกปีนี้ว่า “Princess PrEP ช่วยได้  ไม่ติดเอดส์”  ถ้าประเทศไทยมีการขยายการครอบคลุมเพร็พให้กว้างออกไป ร่วมกับการให้ความรู้ในการป้องกัน การแจกถุงยางอนามัย และการแจกเข็มฉีดยาที่สะอาด พร้อมๆ กับมาตรการ “ตรวจเร็ว-รักษาเร็ว” มั่นใจได้เลยครับว่าประเทศไทยจะยุติเอดส์ได้ภายในปี 2573 แน่นอน

ศาสตราจารย์กิตติคุณ นายแพทย์ประพันธ์ ภานุภาค

ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยโรคเอดส์ สภากาชาดไทย

8 พฤศจิกายน 2560

บทความ

คำถามยอดฮิต